Kalendarium

POETUS LITERARUS. HEINRICH BÖLL ZUM 100. GEBURTSTAG
(Katowice, 19-20 października 2017 r.)

Program konferencji

W dniach 19-20 października br. odbyła się w Bibliotece Śląskiej międzynarodowa konferencja naukowa „POETUS LITERARUS“. HEINRICH BÖLL ZUM 100. GEBURTSTAG, poświęcona twórczości niemieckiego noblisty, którego setna rocznica urodzin przypada w grudniu br. W sympozjum wziął udział René Böll, syn pisarza, który zaprezentował wydane właśnie przez siebie pamiętniki wojenne ojca pt. Man möchte manchmal wimmern wie ein Kind. Die Kriegstagebücher 1943 bis 1945 (czwartek, 17.00 – 18.30, sala Benedyktynka, spotkanie w języku niemieckim, fragmenty pamiętnika czytał Volker Venohr) oraz wygłosił referat na temat rodziny Böll (piątek, 9.00 – 9.45, sala Parnassos, referat w języku niemieckim z tłumaczeniem na język polski). Wykład otwarcia pt. Der ethische Realismus Heinrich Bölls wygłosił prof. Leszek Żyliński z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W czwartek, 19.10., uczestnicy mogli również wysłuchać referatów prof. Pawła Zimniaka (Leidende Körper) i prof. Arletty Szmorhun (Kirche und Gewalt. Heinrich Bölls De(kon)struktion des institutionellen Katholizismus) z Zielonej Góry oraz rozpoczynającego karierę naukową Clemensa Fuhrbacha z Kolonii (Der private ›Böll‹ als Autor der Öffentlichkeit). W piątek, po wystąpieniu René Bölla, uczestnicy mogli wybrać między sekcją w języku niemieckim, poświęconą znajomościom pisarza z Paulem Celanem (prof. Paweł Piszczatowski), Horstem Bienkiem (prof. Grażyna B. Szewczyk) i Lwem Kopelewem (Elsbeth Zylla) oraz sekcją w języku polskim, skierowaną do uczniów katowickich liceów a poświęconą polskiemu spojrzeniu na twórczość pisarza, z referatami prof. Renaty Dampc-Jarosz („A geography of the soul“. O znaczeniu Renu w twórczości Heinricha Bölla), dr Barbary Pogonowskiej („Istnieje taka Irlandia”. O wyprawie Heinricha Bölla do krainy magii i poezji w „Dzienniku irlandzkim”) oraz doktorantów: mgra Pawła Meusa (Przestrzenie wojenne w twórczości Heinricha Bölla i Ericha Marii Remarque) i mgra Michała Jakubskiego (Postać Heimkehrera w krótkich opowiadaniach Heinricha Bölla). Kolejne piątkowe wystąpienia miały ponownie charakter plenarny, a dotyczyły recepcji twórczości pisarza w Polsce (Krzysztof Okoński: „Wir müssen uns in Polen einmischen“. Das Werk Heinrich Bölls und der gegenwärtige polnische Erinnerungsdiskurs; Michał Skop: Bölls Rezeption in Polen nach 1989) oraz spojrzenia na twórczość prozatorską pisarza z dzisiejszej perspektywy (Bruno Arich-Gerz: Von Wundern und Wirkungsmacht. „Haus ohne Hüter“ (1954) und Sönke Wortmanns Spielfilm von 2003; Tobiasz Janikowski: Die Gerichtsverhandlung als turbulentes Familientreffen. Die Eigen- und Fremdbilder in Bölls Erzählung „Ende einer Dienstfahrt“). Ostatni punkt programu konferencji stanowiła prezentacja wydanej przez prof. Pawła Piszczatowskiego i dra Bruno Arich-Gerza książki, zawierającej wybór tekstów Heinricha Bölla, której fragmenty czytał Bartłomiej Błaszczyński, aktor Teatru Śląskiego.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


„Dziedzictwo Kulturowe Reformacji na Śląsku po 1945”

Konferencja naukowa  „Dziedzictwo Kulturowe Reformacji na Śląsku po 1945” odbyła się w dniach 21.–22.06.2017 r. w gmachu głównym Biblioteki Śląskiej (Plac Rady Europy 1
40-021 Katowice).
Organizatorami konferencji naukowej byli: Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego, Diecezja Katowicka Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, Biblioteka Śląska i Urząd Miasta Katowice.
Celem konferencji było przedstawienie dziedzictwa kulturowego śląskich luteranów ze szczególnym wskazaniem na różne aspekty jego recepcji po 1945 roku. Wieloaspektowość zagadnienia znalazła swoje odzwierciedlenie w programie konferencji, która obejmowała pięc bloków tematycznych. Pierwszy dzień obrad poświęcony został zagadnieniom teologii, muzyki, szkolnictwa oraz literatury.

W drugim dniu wydarzenia uwaga prelegentów skupiła się na rozważaniach wokół protestanckiej kultury pamięci na Górnym Śląsku oraz roli współczesnych mediów.
W obradach wzięli udział duchowni wyznania ewangelicko-augsburskiego i rzymsko-katolickiego, historycy sztuki, literaturoznawcy i kulturoznawcy (łącznie 18 osób). Na konferencji wykłady wygłosili pracownicy Instytutu Filologii Germańskiej: prof. zw. dr hab. Grażyna Barbara Szewczyk, dr hab. prof. UŚ Renata Dampc-Jarosz, dr hab. Michał Skop, mgr Michał Jakubski.

Program konferencji


Kongres naukowy  „Spojrzenie(a) ponad granicę. Transkulturowe i trans dyscyplinarne aspekty w badaniach germanistycznych oraz dydaktyce języka niemieckiego” (program w załączeniu) odbył się w dniach 19.–21.05.2017 r. w gmachu Rektoratu Uniwersytetu Śląskiego, Biblioteki Uniwersyteckiej CINiBA w Katowicach oraz Wydziału Filologicznego w Sosnowcu.

Organizatorami tej Międzynarodowej Konferencji Naukowej byli: Stowarzyszenie Germanistów Polskich, Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego, Universität des Saarlandes, Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej DAAD.

Uroczyste otwarcie uświetnili swoją obecnością goście honorowi: prof. dr hab. Ryszard Koziołek- Prorektor Uniwersytetu Śląskiego ds. Kształcenia i Studentów, prof. dr hab. Krzysztof Jarosz – Dziekan Wydziału Filologicznego, Wiceprezydent Miasta Katowice Waldemar Bojarun, Zastępca Prezydenta Miasta Sosnowca –Anna Jedynak, Konsul Generalna Republiki Federalnej Niemiec we Wrocławiu – Elisabeth Wolbers, Konsul Honorowy Republiki Austrii w Katowicach – Mirosław Bienioszek, przedstawiciel  Konsula Honorowego Królestwa Szwecji w Katowicach – Aleksander Ostenda.

Celem konferencji był dyskurs dotyczący zagadnień związanych z postrzeganiem i definiowaniem  „granicy”, której koncepcja stała się istotnym elementem badawczym, cechującym się odniesieniami do różnych praktyk życiowych,  nie tylko dla kulturoznawstwa, ale także dla filologii obcych, w tym germanistyki wraz z jej dyscyplinami. językoznawczymi, literaturoznawczymi, translatorycznymi i glottodydaktycznymi. Obrady, które miały charakter otwarty, pozwoliły na stworzenie przestrzeni dialogu, w ramach którego zaprezentowano różne motywy przekraczania granic dyscyplin, następującego w duchu poszukiwania elementów łączących, a nie dzielących. Stało się to współczesnym wyzwaniem dla germanistyki rodzimej oraz zagranicznej, które może być realizowane poprzez wprowadzenie nowoczesnych metod, np. lingwistyki korpusowej czy dydaktyki różnojęzyczności, a co się z tym łączy prowadzenia badań nad przyswajalnością drugiego języka obcego oraz tworzenie nowych relacji w procesie dydaktycznym, wymuszonych procesami migracyjnymi i próbami integracji w społeczeństwie. Procesy te dokonują się na polu translatoryki, zwłaszcza w dziedzinie języków specjalistycznych i glottodydaktyki. Tak samo osiągnięcia z zakresu lingwistyki dyskursu i lingwistyki mediów odgrywają istotną rolę w kontrastywnych badaniach polsko-niemieckich.

Po powitaniu uczestników Kongresu oraz licznie zgromadzonych słuchaczy i zaproszonych gości przez przewodniczącą Stowarzyszenia Germanistów Polskich prof. dr hab. Ewę Żebrowską oraz  Panią Dyrektor Instytutu Filologii Germańskiej prof. UŚ dr hab. Renatę Dampc-Jarosz obrady rozpoczęły wystąpienia plenarne, odnoszące się do problematyki zazębiania się obszarów kulturowych w sensie terytorialnym, jak i przenośnym kulturowo-literackim, a przedmiotem rozważań stał się region śląski, w którym odbywała się konferencja. „Wir kreuzen uns mit Polen”. Der Grenzraum Oberschlesien aus literatur- Und kulturwissenschaftlicher Sicht” – brzmiał tytuł wystąpienia dr hab.prof UŚ Renaty Dampc-Jarosz oraz dr hab. Michała Skopa (Uniwersytet Śląski) oraz „Transkulturelle Lektüre von Kulturtexten. Eine Herausforderung in Theorie und Praxis – dr hab Roberta Małeckiego (Uniwersytet Warszawski).

Po południu oraz w drugim dniu kongres toczył się  w trzech sekcjach.

Prawie pięćdziesięcioro prelegentów  reprezentujących Uniwersytet Śląski, Stowarzyszenie Germanistów Polskich oraz inne uniwersytety w kraju, a także Uniwersytet kraju Saary i inne uczelnie niemieckie wygłaszało referaty w ramach sekcji językoznawczo-translatoryczno-glottodydaktycznej, literaturoznawczej i kulturoznawczej.

Sukcesu kongresu należy dopatrywać się nie tylko w wymiarze merytorycznym, lecz także organizacyjnym, był on bowiem miejscem wymiany doświadczeń i nawiązania kontaktów, które mogą zaowocować nowymi projektami naukowymi. Był także wydarzeniem promującym region górnośląski i Uniwersytet Śląski.

DSC_0167

DSC_0385


W dniach 3-5 marca 2017 r. w Bibliotece Jagiellońskiej odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „nur Frauen können Briefe schreiben“ Facetten weiblicher Briefkultur nach 1750. Została ona zorganizowana przez Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego oraz Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego we współpracy z Interdyscyplinarnym Zespołem Badawczym „Badania nad kulturą dawną” i Uniwersytetem w Lipsku.

W spotkaniu wzięło udział 55 prelegentów reprezentujących następujące krajowe ośrodki akademickie: Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Zielonogórski oraz Uniwersytet Opolski. Wśród prelegentów znaleźli się także badacze listów z ośrodków naukowych w: Stanach Zjednoczonych (Ohio State University, University of Georgia), Niemczech (m.in. Universität Paderborn, Friedrich-Schiller-Universität Jena, Universität Leipzig, Universität zu Kӧln, etc.), we Włoszech (Università La Tuscia di Viterbo) oraz w Kanadzie (UBC Vancouver).

Zakres tematyczny obejmował zagadnienia dotyczące kobiecej epistolografii (szczegółowy program konferencji znajduje się w załączeniu). Celem konferencji była wymiana myśli oraz poglądów związanych z kobiecymi listami na przełomie XVIII oraz XIX wieku. Ze względu na tematyczne zróżnicowanie wystąpień referaty przedstawiane były w dwóch odrębnych sekcjach, które poprzedzone zostały wykładami plenarnymi. Prezentowane zagadnienia zwróciły uwagę na estetykę kobiecego listu, jego cechy, budowę oraz czynniki wpływające na jego formę. Na tle przemian historycznych, społecznych oraz kulturowych dokonano analizy fenomenu kobiecego piśmiennictwa oraz jego wielowymiarowej przestrzeni. Eksploracje ukazały nowe aspekty zagadnienia, które dotąd nie stały się przedmiotem analizy literackiej. Konferencja umożliwiła poruszenie problematyki rzadko będącej przedmiotem zainteresowań. Pozwoliła również na zdobycie nowych umiejętności i doświadczeń. Podjęte przez referentów problemy stały się przyczynkiem do niezwykle ożywionej dyskusji, która towarzyszyła każdej sekcji. W zaplanowanych dyskusjach czynny udział brali prelegenci oraz pracownicy naukowo-dydaktyczni i pozostali uczestnicy.

Spotkaniu towarzyszyła interesująca wystawa zgromadzonych w Bibliotece Jagiellońskiej korespondencji z przełomu XVIII i XIX wieku.

Program konferencji

Becker-Cantarino

GK   MP 


Fremdheit und Andersartigkeit in der deutschen Kultur, Literatur und Sprache im 20. und 21. Jahrhundert
Katowice, 04.–05. 11. 2016 r.

Die Wahrnehmung des Anderen und des Fremden gehört zu den zentralen Fragen der Literatur- und Kulturtexte, die gegenwärtig problembezogen gedeutet und im Kontext verschiedener diskursiver Praktiken erörtert werden. Dazu können Identitätsbildung, Projektionen der imaginierten Gemeinschaften, Auseinandersetzung mit der globalisierten Weltordnung, Dialektik der Subversion und des Erhaltens gezählt werden. Die genannten Bereiche verbinden die Wahrnehmung des Anderen und des Fremden, die Dynamik ihrer Veränderung und nicht zuletzt ihre Auswirkungen auf die sich immer neu konstituierende Wirklichkeit. Vor dem Hintergrund der Modernisierung und der globalen Beschleunigung muss auch die Begrifflichkeit der Fremdheit und der Andersartigkeit ihre Neuauffassung ggf. Re-Definierung erfahren. Der nun durch gegenwärtige Prozesse erweiterte Erfahrungshorizont ergänzt das bisherige binare Denken Eigen-Fremd zu einer Triade, in der das Ich, Du und Er in einem dynamischen Wechselverhältnis zueinander stehen. Die Trialektik des Eigenen, des Anderen und des Fremden impliziert einerseits die Annahme des Fremden, andererseits erscheint die Überschreitung der Eigenvorstellungen und Klischees als notwendige Grundbedingung für das Verständnis anderer Kulturen und Werte. Vor diesem Hintergrund setzt sich die geplante Konferenz zum Ziel, verschiedene Facetten der Fremdheit und Andersartigkeit in Bezug auf multikulturelle Gesellschaft und soziale Umwandlungen zu beleuchten. Im Hinblick auf ihr explizites und implizites Verständnis hegen wir die Absicht die Konstruktionen der Fremdheit und Andersartigkeit, sowie den Einfluss dieser Prozesse auf die Literatur, Kultur und Sprache herauszuarbeiten und hervorzuheben.

Konferenzprogramm


 

Polsko-łużycko-niemieckie kontakty kulturalne
Katowice, 07.-08.10.2016 r.

Konferencja zorganizowana przez Zakład Teorii Literatury i Komparatystyki Literackiej Instytutu Filologii Germańskiej oraz Zakład Literatur Słowiańskich Instytutu Filologii Słowiańskiej UŚ nawiązywała do długoletniej, sięgającej lat 30-tych XX. wieku tradycji zainteresowania Łużycami i piśmiennictwem łużyckim na Śląsku i stanowiła kontynuację wcześniejszych sympozjów inicjowanych w latach 1996-2011.
Z uwagi na przypadającą w 2016 roku setną rocznicę urodzin wybitnego serbołużyckiego prozaika Jurija Brězana (1916-2006) oraz dziesiątą rocznicę jego śmierci, tematyka konferencji zogniskowana była wokół życia i dorobku literackiego autora „Krabata” oraz twórczości jego polskich i niemieckich przyjaciół. Wychodząc od artystycznych tekstów Jurija Brězana chciano rozpoznać także zagadnienie współczesnej percepcji literatury serbołużyckiej w Niemczech i w Polsce oraz ocenić skalę przemian w relacjach polsko-łużycko-niemieckich we współczesnej kulturze.

program konferencji


 

The 3rd EMLex Colloquium on Lexicography
14.04.2016 r., Sosnowiec

14 kwietnia 2016 roku odbyła się w Instytucie Filologii Germańskiej konferencja leksykograficzna na temat krytyki słownikowej. EMLex Colloquium należy do cyklu konferencji organizowanych co roku przez uniwersytety zrzeszone w konsorcjum EMLex, prowadzącym wspólne studia leksykograficzne (Europäischer Master für Lexikographie/European Master in Lexicography). Do konsorcjum należą następujące szkoły wyższe: Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg, Károli Gáspár Református Egyetem Budapest, Universität Hildesheim, Université de Lorraine, Universidade do Minho, Universita degli Studi Roma Tre, Universidade de Santiago de Compostela, Stellenbosch University oraz Instytut Języka Niemieckiego w Mannheim. Poprzednie konferencje odbyły się w Budapeszcie (2015) i w Bradze (2014).

program konferencji


 

I Wojna Światowa na Śląsku. historia – literatura – kultura
23-24.10.2014 r., Katowice

W dniach 23-24.10.2014r. odbyła się w Katowicach interdyscyplinarna konferencja I wojna światowa na Śląsku. Historia – Literatura – Kultura. Jej inicjatorem był Instytut Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej, a współorganizatorami Zakład Teorii Literatury i Komparatystyki Literackiej Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego oraz Muzeum Historii Katowic. Opiekę merytoryczną nad konferencją objęli prof. zw. dr hab. Grażyna B. Szewczyk oraz prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek. Referaty wygłoszone podczas sympozjum ukażą się na łamach „Zarania Śląskiego”.

Relacja z konferencji ukazała się na łamach internetowego wydania gazety uniwersyteckiej UŚ: http://gazeta.us.edu.pl/node/278122

program konferencji


 

Gerhart Hauptmanns Werk zum 150. Geburtstag
29.11.2012 r., Katowice

program konferencji


 

Eberhard Hilscher. Autor – Werk – Rezeption

Polsko-niemieckie sympozjum poświęcone postaci pisarza i literaturoznawcy Eberharda Hilschera (1927-2005) odbyło się w Muzeum Regionalnym w Świebodzinie w dniu 22.09.2012r. Jego organizatorami był Zakład Teorii Literatury i Komparatystyki Literackiej Instytutu Filologii Germańskiej UŚ oraz Muzeum Regionalne w Świebodzinie. Opiekę merytoryczną nad konferencją objęła prof. zw. dr hab. Grażyna B. Szewczyk.Sprawozdanie z sympozjum można przeczytać tutaj. Reportaż z sympozjum obejrzeć można pod adresem: http://www.swiebodzin.tv/7,458-eberhard_hilscher_%E2%80%93_relacja_z_sympozjum.html


 

Theater – Drama – Gesellschaft. Die heutige Perzeption des Werkes von Bertolt Brecht
19-21.04.2012 r., Katowice

program konferencji


 

Łużyczanie między tradycją, a wyzwaniami współczesności. Język – świadomość – kultura
12-13.05.2011 r., Katowice

Konferencja naukowa „Łużyczanie między tradycją, a wyzwaniami współczesności. Język- świadomość- kultura” odbyła się w dniach 12-13.05.2011 w gmachu Biblioteki Śląskiej w Katowicach.

W konferencji wzięło udział 21 referentów. W konferencji uczestniczyli także pracownicy Wydziału Filologicznego UŚ (Filologii Germańskiej, Filologii Słowiańskiej). Obrady miały charakter otwarty, co umożliwiło licznym studentom UŚ, słuchaczom Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych z Tychów oraz mieszkańcom Katowic udział w wykładach.

program konferencji


 

Der Zweite Weltkrieg in der deutschen und polnischen Literatur, im Film und in der Musik
14-16.10.2010, Katowice

program konferencji


 

Eberhard Hilscher. Schriftsteller, Historiker und Literaturforscher
03-04.04.2009 r.

program konferencji


 

Eichendorff neu lesen
5-7.10.2007 r., Łubowice K/Raciborza

Konferencja została zorganizowana w 150. rocznicę śmierci wybitnego poety niemieckiego romantyzmu przez Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego, Górnośląskie Centrum Kultury i Spotkań im. Eichendorffa w Łubowicach oraz Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach.
Celem konferencji była refleksja nad twórczością Josepha von Eichendorffa, a także nad aktualnym przesłaniem jego zróżnicowanych gatunkowo tekstów. Ponadto poruszone zostały kwestie recepcji dzieł pisarza w Polsce oraz problemy związane
z tłumaczeniem jego tekstów na język polski.

program konferencji


 

Henryk Bereska: tłumacz i popularyzator literatury polskiej w Niemczech
12.05.2006 r., Katowice

Jednodniowa sesja została zorganizowana w celu uświetnienia przypadającej w maju 2006 roku rocznicy osiemdziesiątych urodzin Henryka Bereski (1926-2005). Stanowiła ona okazję do dyskusji o sylwetce i dorobku twórczym poety, wybitnego tłumacza, popularyzatora literatury polskiej w Niemczech i wydawcy, wielokrotnie nagradzanego i honorowanego w Niemczech i Polsce.
Współorganizatorem konferencji była Biblioteka Śląska w Katowicach, która na czas trwania sesji udostępniła salę audytoryjną Parnassos oraz rozpropagowała to wydarzenie wydając okolicznościowy plakat.

Konferencja miała charakter otwarty i obejmowała prezentację twórczości Henryka Bereski. W trakcie sesji wygłoszono sześć referatów: Śląskie poezje Henryka Bereski (Grażyna B. Szewczyk; Uniwersytet Śląski), Henryk Bereska i Karl Dedecius. Podobieństwa i różnice w warsztacie translatologicznym (Krzysztof A. Kuczyński; Uniwersytet Łódzki), „Dla mnie Polska była Zachodem” – powiązania Henryka Bereski z polskimi środowiskami literackimi i ich oddziaływanie na jego pracę kulturalną w NRD (Agata Paluszek; Berlin), ‚Wesele’ St. Wyspiańskiego w przekładzie Henryka Bereski (Ewa Jurczyk; Uniwersytet Śląski), Henryk Bereska jako popularyzator literatury polskiej w Niemczech na przykładzie utworów Tadeusza Różewicza (Dariusz Makselon; Uniwersytet Śląski), Spuścizna Henryka Bereski w Collegium Polonicum w Słubicach (Błażej Kazimierczak; Słubice). Obrady zakończyła projekcja filmu dokumentalnego poświęconego Henrykowi Beresce, autorstwa Wojciecha Sarnowicza. Dyskusję prowadzili autor oraz Michał Smolorz, producent filmu.

Referaty wygłoszone podczas konferencji ukazały się w tomie:
Szewczyk, Grażyna Barbara (red.) (2006): Henryk Bereska. Poeta, tłumacz, popularyzator literatury polskiej w Niemczech, Katowice.


 

Miasto Kattowitz/Katowice jako niemiecko-polska przestrzeń kulturowa w latach 1865-1939
Kattowitz/Katowice als deutsch-polnischer Kulturraum in den Jahren 1865-1939
28.09-01.10.2005 r., Katowice

Celem konferencji było uczczenie 140 rocznicy nadania Katowicom praw miejskich, określenie miejsca tego miasta w życiu kulturalnym Górnego Śląska jako regionu pogranicza w latach 1865-1939 oraz wskazanie aspektów historycznokulturowych wynikających z takiego położenia.

Współorganizatorami konferencji był Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Biblioteka Śląska. Konferencja odbywała się pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Katowice Piotra Uszoka oraz pod patronatem medialnym Polskiego Radia Katowice.

Pierwszego dnia konferencji obrady skupiły się wokół tematyki historycznej (dr Piotr Greiner (Uniwersytet Śląski), mgr Andrzej Złoty (Bractwo Gospodarcze Związku Górnośląskiego): „Kartograficzne wizerunki Katowic od XVI do połowy XX wieku i ich autorzy” oraz dr Piotr Chmiel (Stiftung Haus Oberschlesien): „Obraz Katowic w niemieckich i polskich monografiach miasta”), następnie historycznofilmowej (dr Urszula Biel (Gliwice): „Tematyka filmowa na łamach śląskiej prasy w okresie międzywojennym” oraz mgr Dagmara Rosół (Biblioteka Śląska): „Między polityką a przyjemnością. Repertuar katowickich kin w latach dwudziestych”), a zakończyły się projekcją filmu Jana Skarbka Malczewskiego pt. „Stolica Śląska Katowice” z ok. 1930 roku. Słowo wprowadzające wygłosił dr Jan Lewandowski (Instytucja Filmowa Silesia).

Drugi dzień konferencji poświęcony był przede wszystkim tematom z dziedziny literaturoznawstwa (Michał Skop (Uniwersytet Śląski): „Obraz Katowic w literackiej prasie niemieckiej”, Grażyna Barbara Szewczyk (Uniwersytet Śląski): „Obraz Katowic w powieści Arnolda Ulitza Der große Janja”, Monika Mańczyk-Krygiel (Uniwersytet Wrocławski): „Obraz Katowic w prozie Bruno Arndta”), językoznawstwa (Ewa Tobiasz (Uniwersytet Śląski): „Patroni katowickich ulic (1900-1939)”, Małgorzata Płomińska i Wacław Miodek (Uniwersytet Śląski): „Nazewnictwo miejskie Katowic w okresie 1865-1939. Analiza semantyczna.”) oraz historii rynku wydawniczego i prasowego (Robert Rduch (Uniwersytet Śląski): „Katowickie pismo Die Gäste”, Tobiasz Janikowski (Uniwersytet Śląski): „Rola kulturotwórcza polsko-niemieckiego pisma Most” oraz Marek Kryś (Uniwersytet Śląski): „Niemieckie oficyny wydawnicze w Katowicach”). Dzieje Biblioteki Śląskiej, gospodarza konferencji, przedstawił jej dyrektor, prof. dr hab. Jan Malicki. Obrady zakończyły referat dr Irmy Koziny (Uniwersytet Śląski) dotyczący architektury Katowic w pierwszej połowie XX wieku oraz przygotowana przez studentki Instytutu Filologii Germańskiej prezentacja multimedialna zestawiająca fotografie Katowic sprzed lat z dzisiejszymi zdjęciami tych miejsc.

W piątek, trzeciego dnia konferencji, podjęto zagadnienia teologiczno-wyznaniowe (ks. dr Andrzej Nowicki: „Erich Przywara jako teolog pogranicza i dialogu”, bp Tadeusz Szurman: „Ewangelicy w życiu kulturalnym Katowic”), a w późniejszej części – historycznokulturowe, związane z przejęciem Katowic przez stronę polską (prof. dr hab. Józef Śliwiok (Uniwersytet Śląski): „Towarzystwo Przyjaciół Nauk na Śląsku 1920-1942″, dr Ilza Kowol (Uniwersytet Śląski): „Polskie Radio Katowice na pograniczu kultur 1927-1939″, prof. dr hab. Marian Kisiel (Uniwersytet Śląski): „Polskie życie literackie na Górnym Śląsku”, dr Elżbieta Nawrat: „Wybijanie się na samodzielność Teatru Polskiego w Katowicach w okresie 1922-1939″). Również w tym dniu uczestnicy konferencji usłyszeli wystąpienia gości z Niemiec, zarówno naukowców (dr Christian Lotz (Uniwersytet w Stuttgarcie): „Miasto Katowice w politycznych debatach podzielonych Niemiec”, dr Tobias Weger (Uniwersytet w Oldenburgu): „Niemcy, Żydzi i Polacy. Rzeczywistość i stereotypy w obrazie Katowic we wspomnieniach Waltera Grünfelda”), jak i świadków historii i potomków przedstawicieli katowickich znakomitości w ubiegłych wiekach (Bernd Skiba: „Casimir Skiba i jego rodzina z perspektywy praprawnuka Bernda Skiby”, Dirk Schneider: „Od adwokata do burmistrza. Prywatne zapiski i wspomnienia tajnego radcy prawnego Augusta Schneidera z wyborów na burmistrza w 1890 roku”). Wieczorem odbyło się spotkanie autorskie, w którym uczestniczyli niemiecki pisarz i publicysta dr Wolfgang Bittner oraz prof. dr hab. Peter Horst Neumann (Bayerische Kunstakademie).

W sobotę goście zwiedzali Katowice, m.in. Parafię Ewangelicką w Katowicach, Teatr im. St. Wyspiańskiego, Polskie Radio Katowice oraz Muzeum Historii Katowic.
Referaty wygłoszone podczas konferencji ukazały się w tomie:
Szewczyk, Grażyna Barbara (red.)(2006): Katowice. Polsko-niemiecka przestrzeń kulturowa w latach 1865-1939, Katowice.


 

Współczesna percepcja Fryderyka Schillera
Friedrich Schiller aus heutiger Sicht
12-13.05.2005 r., Katowice

Konferencję zorganizowano z okazji dwusetnej rocznicy śmierci Fryderyka Schillera. Celem wystąpień było wskazanie na nowe możliwości interpretacji wybitnego klasyka niemieckiego, próba dokonania oceny dotychczasowego stanu badań nad twórczością Schillera oraz odnalezienie aspektów ponadczasowych jego utworów, aktualnych również dla współczesnego czytelnika.

Referaty wygłoszone podczas konferencji ukazały się w tomie:
Szewczyk, Grażyna Barbara, Dampc-Jarosz, Renata (red.)(2006): Friedrich Schiller – w dwusetną rocznicę śmierci, Wrocław.


 

Życie i twórczość Gerharta Hauptmanna
Gerhart Hauptmanns Leben und Werk
24-25.11.2004 r., Katowice

Współorganizatorami konferencji były Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach, Towarzystwo im. Gerharta Hauptmanna w Berlinie, Biblioteka Śląska i Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej.
W czasie konferencji wygłoszono następujące referaty: „Dzieciństwo i młodość G. Hauptmanna” (dr Hans-Joachim Hahn, Jagniątków), „Gerhart Hauptmann w badaniach Wilhelma Szewczyka” (prof. Krzysztof A. Kuczyński, Uniwersytet Łódzki), „Recepcja twórczości Gerharta Hauptmanna na Górnym Śląsku” (prof. Grażyna B. Szewczyk, Uniwersytet Śląski), „Miejsce G. Hauptmanna w literaturze śląskiej i niemieckiej” (prof. Mirosława Czarnecka, Uniwersytet Wrocławski), „Postaci kobiece w dramatach Gerharta Hauptmanna” (dr Grażyna Krupińska, Uniwersytet Śląski), „Gerhart Hauptmann pomiędzy tradycją a naturalistyczną rewolucją” (prof. Andrea Rudolph, Uniwersytet Opolski), „Religijność w prozie Gerharta Hauptmanna” (dr Renata Dampc-Jarosz, Uniwersytet Śląski). W czasie konferencji odbyła się prezentacja filmu: „Gerhart Hauptmann 1945-46″ oraz spotkanie i dyskusja z reżyserem R. Stadnym. Konferencję zwieńczyła dyskusja panelowa nt. „Śląska literatura – pomost między kulturami i tożsamościami na Górnym Śląsku? Problem popularyzacji i akceptacji niemieckiego dziedzictwa kulturowego na Górnym Śląsku”, w której uczestniczyli prof. M. Czarnecka, H.-J. Hahn, prof. K. A. Kuczyński, K. Karwat (publicysta) i M. Wiatr (Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej).

Referaty wygłoszone podczas konferencji ukazały się w tomie:
Szewczyk, Grażyna Barbara (red.) (2006): Gerhart Hauptmann. W sześćdziesiątą rocznicę śmierci, Katowice.


 

Obraz Górnego Śląska i fenomen granicy w twórczości Horsta Bienka
Oberschlesien und das Phänomen der Grenze im Werk Horst Bieneks
29-30.05.2003 r., Gliwice.

Współorganizatorami konferencji były Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Samorząd Miasta Gliwice. Referaty wygłoszone podczas konferencji ukazały się w dwóch tomach:
Szewczyk, Grażyna Barbara; Wiatr, Marcin (red.) (2003): Obraz Górnego Śląska i fenomen granicy w twórczości Horsta Bienka, Gliwice.

Szewczyk, Grażyna Barbara; Wiatr, Marcin (red.) (2003): Oberschlesien und das Phänomen der Grenze im Werk Horst Bieneks, Gliwice.


 

August Scholtis w kręgu śląskich pisarzy w Berlinie
August Scholtis und der Kreis der schlesischen Dichter in Berlin
24-27.09.2001 r., Łubowice k/Raciborza.

Konferencja odbyła się w ramach współpracy łączącej Instytut Filologii Germańskiej z Max-Hermann-Neisse-Institut przy Uniwersytecie w Düsseldorfie. Referaty wygłoszone podczas konferencji ukazały się w dwóch tomach:
Szewczyk, Grażyna Barbara (red.) (2004): Nowoczesność i regionalizm w twórczości Augusta Scholtisa, Katowice.

Szewczyk, Grażyna Barbara; Witte, Bernd (red.) (2004): August Scholtis 1901-1969. Modernität und Regionalität im Werk von August Scholtis, Frankfurt a. M.