sophie_tieck-bernhardi_okl_e  Pierwsza w języku polskim antologia baśni niemieckiej pisarki epoki romantyzmu, Sophie Tieck-Bernhardi (znanej także jako Knorring), otwiera serię wydawniczą „Niemiecka literatura kobiet”, w której ukazywać się będą nieznane dotychczas polskim czytelnikom utwory literackie niemieckich pisarek począwszy od roku 1800 aż po współczesność. Poszczególne tomy zawierać będą, oprócz przekładu wybranych utworów prozatorskich i poezji, monograficzne ujęcie twórczości pisarki, bibliografie przedmiotową i podmiotową oraz notę o edycji tekstów źródłowych. Serię nieprzypadkowo rozpoczyna zbiór Sophie Tieck-Bernhardi. Fantazje i marzenia, na który składają się tłumaczenia wybranych baśni z tomu Wunderbilder und Träume in elf Märchen, gdyż droga literackiego rozwoju tej pisarki wpisuje się w doświadczenia kolejnych pokoleń piszących kobiet, odnajdujących w akcie twórczym możliwość samorealizacji, a przede wszystkim spełnienia marzeń o miłości i szczęściu. Oddając w ręce czytelników serię „Niemiecka literatura kobiet” autorzy mają nadzieję przybliżyć nie tylko twórczość niemieckich pisarek, ale także kulturę danej epoki, wskazując na zajmowaną w niej przez kobiety pozycję i ich różnorodne formy udziału w życiu społeczno-kulturowym.


 

da_die_tranen_okl_e    Bohaterkami tej książki są kobiety: niemiecka pisarka Ina Seidel oraz wykreowane przez nią wizerunki kobiet. Twórczość pisarki, percypowana do tej pory w kontekście literatury nazistowskich Niemiec, odczytywana jest tym razem inaczej. Sytuując analizowane utwory w kontekście teorii płci aktualnych w okresie Republiki Weimarskiej (szwajcarskiego antropologa Johanna Jakoba Bachofena, niemieckiego socjologa Georga Simmla oraz czołowych przedstawicielek ruchu kobiecego w Niemczech, Heleny Lange i Gertrudy Bäumer), autorka pracy udowadnia, iż pisarstwo Iny Seidel wpisuje się w estetykę „zezującego spojrzenia” (Sigrid Weigel): poruszając się w ramach tradycyjnej topografii płci, pisarka poszukuje jednocześnie drogi do emancypacji kobiety. Przyznając kategorii macierzyństwa rolę nadrzędną, Seidel wydobywa jego emancypacyjny potencjał, udowadniając, że to właśnie ono może stać się specyficzną kobiecą bronią, a nawet środkiem do zdobycia władzy.

„Publikacja Pani Nowary-Matusik znajdzie zainteresowanie wśród literaturoznawców, kulturoznawców i historyków literatury. Monografia odkrywa nieznane szerszemu gronu czytelniczemu dzieło prozatorskie Iny Seidel, odwołuje się do aktualnego dzisiaj dyskursu kobiecości i definiowania ról społecznych, przywołując jednocześnie przykłady historyczno-literackie. […] Monografia stanowi przyczynek do dalszych badań nad kobiecością i męskością i otwiera kolejne perspektywy badawcze […]”.

(Z recenzji dr hab. Anny Gajdis)


 

b_brecht-okładka

Wieloaspektowość utworów dramatycznych Bertolta Brechta oraz jego teoria teatru, oddziaływująca dziś na otwarte, postdramatyczne i performatywne praktyki inscenizacyjne, staje się otwartym i budzącym ciekawość obszarem poszukiwań badawczych. Czytanie Brechta oznacza rozumienie specyfiki i odmienności jego tekstów w powiązaniu z praktyką sceniczną, w której, jak pisze Hans-Thies Lehmann, odnajdujemy zarówno wysoką artystyczną sztukę, jak i jej marginesy – naukę, dydaktykę, szkolenie, propagandę i debatę. Im więcej lat dzieli nas od daty śmierci dramatopisarza, tym rozleglejsze staje się pole dociekań wokół jego artystycznej spuścizny, bogactwa wątków myślowych, idei i niedokończonych projektów, które nadal zaskakują uniwersalnością i otwartością. Adresując książkę o Brechcie do szerokiego grona miłośników nowoczesnego teatru, mamy nadzieję, że dramaty autora „Opery za trzy grosze” znajdą stałe miejsce w polskiej przestrzeni teatralnej.


n_nowara-okładka

Bohaterem książki jest artysta i jego wielorakie oblicza, wykreowane przez niemieckiego pisarza Eberharda Hilschera, twórcy sytuowanego dotychczas poza kanonem literatury powstałej w byłej NRD. Zasadniczą część rozprawy stanowią interpretacje wybranych utworów literackich, a ich główną osią są postaci artystów. Odkrywanie ich indywidualnych tożsamości pozwala jednocześnie odsłonić oblicze pisarza spoza głównego nurtu oraz zrewidować jego miejsce w historii literatury niemieckiej.

„Eberhard Hilscher jest pisarzem stosunkowo mało znanym w Polsce i już choćby z tego powodu powstanie studium Oblicza artystów. W kręgu narracji Eberharda Hilschera można i należy powitać z radością. […] To tekst bardzo bogaty i informatywny, pozwalający poznać erudycję i bogatą fantazję autora analizowanych tekstów, swobodnie poruszającego się po epokach i stylach, nie stroniącego od eksperymentów formalnych, operowania symbolem i intertekstualnym nawiązaniem, stawiającego niekiedy odważne pytania; to tekst o dziele twórcy w swą twórczość w pewnym sensie uwikłanego, skazanego na nią i walczącego o jej rację bytu; idealisty wierzącego w artystyczną nieśmiertelność i konieczność niezależności, orędownika wartości humanistycznych i prawdy, nawet jeśli wyalienowanego, to przekonanego o potrzebie tworzenia dla dobra ogółu.”
(Z recenzji prof. dr hab. Katarzyny Grzywki-Kolago)


m_skop-okładka

W działalności felietonistycznej Wilhelma Szewczyka wyróżnić można dwa nurty. Pierwszy z nich cechuje się formą wypowiedzi zakładającą informowanie o dorobku postaci sztandarowych w literaturze przedwojennych i powojennych Niemiec, jak na przykład G. Hauptmanna, G. Kaisera, T. i H. Mannów. Drugi zorientowany jest na komentowanie aktualnych wydarzeń kulturalnych, kiedy głos zabierają uznani literaci z kulturalnej sceny lewicy niemieckiej, w tym B. Brecht i F. Wolf, a w późniejszym okresie przedstawiciele młodszej generacji twórców, zaangażowani w życie społeczne i polityczne, jak H. Böll, G. Grass, H.M. Enzensberger, B. Engelmann, G. Wallraff, M. von der Grün. Szewczyk reaguje na ważne zjawiska w niemieckim społeczeństwie, poszukuje ich śladów w dziełach literackich, z uwagą przygląda się nowościom wydawniczym nad Renem i Łabą, recenzując liczne powieści, opowiadania, zbiory wierszy, artykuły prasowe uznanych twórców współczesnych, ale także informując o publikacjach literaturoznawczych.
(Ze wstępu)


m_jakosz-okładka

Publikacja jest interdyscyplinarną, osadzoną w językoznawstwie pracą nad zagadnieniem wartościowania w języku i przy jego pomocy. Jej celem jest przedstawienie strategii wyrażania etnicznych sądów wartościujących na przykładzie stosunków niemiecko-polskich. Materiał badawczy stanowią komentarze internetowe do artykułów prasowych, które ukazywały się na forach internetowych opiniotwórczych dzienników i tygodników niemieckich. Okres badawczy obejmował lata 2009–2013. W pracy ukazano najczęstsze motywy oraz źródła formułowania etnicznych sądów wartościujących. Przedstawiono także wizerunek Polski i Polaków od XIX wieku aż po czasy współczesne.

Podjęto ponadto próbę odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Jakie środki językowe stosowane są do nazywania Polaków?

  2. Jakie cechy przypisuje się Polakom?

  3. Jakie argumenty używane są do usprawiedliwienia dyskryminacji Polaków?

  4. Z jakiej perspektywy formułowane są pejoratywne określenia i sposoby argumentacji?

  5. Czy sądy wartościujące Polaków wyraża się bezpośrednio, czy może w sposób zawoalowany oraz czy zostają one wzmocnione, czy raczej stonowane?

Publikacja jest adresowana do osób zainteresowanych współczesnymi tendencjami badań językoznawczych, w nurt których wpisują się zarówno metodologia obejmująca badania dotyczące języka w Internecie, jak i analiza pragmalingwistyczna i dyskursywna wartościowania za pomocą języka.


m_blidy-okładka

Jene drei Jahrzehnte, die zwischen dem Erscheinungsjahr des als Höhepunkt im Werk von Jurij Brězan angesehenen Krabat-Romans 1976 und Brězans Tod 2006 liegen, bildeten bislang eine nur sehr lückenhaft erforschte Periode seiner literarischen Biographie. In welche Richtung hat das Werk des sozialistisch gesinnten Prosaisten evolviert? In der DDR-Zeit mit mehreren Preisen ausgezeichnet, als erfolgreicher Schriftsteller und engagierter Kulturschaffender gefeiert, konnte Brězan nach dem Erscheinen des Romans „Krabat oder Die Verwandlung der Welt” nur ein relativ gemäßigtes Interesse an den darauffolgenden Büchern verzeichnen und geriet daraufhin allmählich in Vergessenheit. Obwohl Brězan während seiner schriftstellerischen Laufbahn zu fast jedem sorbischen Buch auch die deutschsprachige Version verfasste und die meisten seiner letzten Texte nur in deutscher Sprache schrieb, wird sein Werk derzeit paradoxerweise kaum anders wahrgenommen, als das eines Sorben, der nur noch die sorbischen Rezipienten ansprechen könne. Am Schriftsteller, dessen Romane in 25 Sprachen übersetzt wurden und seinerzeit in mehreren Auflagen Tausende Leser erreichten, haftet heutzutage das Etikett eines regionalen Erzählers. Umfassende Romane und Erzählungen scheinen heute weniger zu wiegen als seine Bücher für die jüngsten Leser, weswegen er, „wenn überhaupt“ – wie er nicht ohne Verbitterung bemerkte – breiteren Leserkreisen lediglich noch als Kinderbuchautor bekannt ist. Vor diesem Hintergrund verfolgt die vorliegende Studie das Ziel, die 1976 ansetzende reife Schaffensphase im Werk des größten epischen Chronisten der Sorben zu untersuchen und die Aktualität und Universalität der von ihm aufgegriffenen Themen und Motive zu hinterfragen.


k_germanistow-okładka

Liebe Leserinnen und Leser,

man könnte behaupten, die heutige Gesellschaft kennt keine
Grenzen. Die geopolitische Lage vieler Länder änderte sich ja stark
über Jahrzehnte hinweg. Mit der Abschaffung seinerzeitiger
Schranken erschienen aber die anderen. Und der Durchschnittsmensch,
obwohl am stärksten betroffen, bleibt bei solchen
Prozessen stimmlos.
Die studentischen Beiträge zur öffentlichen Debatte, wie sich
die gesammelten Texte der Germanistenkreismitglieder einstufen
lassen, beziehen sich auf ungeklärte und angespannte respektive
verschwiegene Aspekte der lokalen Geschichte. Als kontrovers
wahrgenommen werden sie möglichst objektiv dargestellt. So wird
die Leserschaft nochmals mit dem Umstrittenen konfrontiert und
kann sich darüber ein klischeefreies Urteil bilden.

Redaktion


 

k_dahlmanns-okładka

Stefan George gardził Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Poeta stwierdził: „Kultury tam nie ma.” Jego zdaniem nadmiernie chciwi mieszkańcy Nowego Świata wymagali „zupełnie innego sposobu oceniania”, a nawet wytwarzanie przyzwoitego wina leżało – według poety – poza ich możliwościami.
Monografia Przeklęta Ameryka rekonstruuje antyamerykanizm Georgego jako symptom jego niechęci wobec dynamicznie rozwijającej się gospodarki rynkowej, nauki i techniki pod koniec XIX i na początku XX wieku. Argumentacja łączy literaturoznawstwo z badaniami nad antyamerykanizmem i rozważaniami filozoficznymi nad podstawami państwa wolnościowego w nawiązaniu do Karla Poppera, Friedricha Augusta von Hayeka i Wilhelma Röpkiego.
Monografia zwraca szczegόlną uwagę na Georgego jako radykalnego krytyka cywilizacji burżuazyjnej swojej epoki, gdyż jego rozważania wikłają się w sprzeczności logiczne i empiryczne. George dobrze wiedział, jak wykorzystać wolność polityczną i gospodarczą, ekonomiczne i techniczne osiągnięcia swoich czasόw. Można śmiało stwierdzić, iż poeta z Bingen nad Renem był osobą o dużym talencie przedsiębiorczym.
Przeklęta Ameryka opiera się m.in. o lekturę wszystkich nieopublikowanych pamiętnikόw Edith Landmann, znajdujących się w archiwum Stefana Georgego w Stuttgarcie.
Więcej informacji (w języku niemieckim) znajdą Państwo na stronie wydawnictwa Königshausen & Neumann w Würzburgu, Niemcy.


e_dziurewicz-okładka

Książka przedstawia możliwości zastosowania korpusów w badaniu związków frazeologicznych. Materiał badawczy stanowi 40 somatyzmów (tj. idiomów zawierających nazwy części ciała), które pochodzą z optimum frazeologicznego, czyli listy najbardziej znanych i najczęściej używanych związków frazeologicznych zalecanych dla uczących się języka niemieckiego jako obcego. Analiza z wykorzystaniem Niemieckiego Korpusu Referencyjnego (DeReKo) obejmuje frekwencję, otoczenie leksykalne, możliwe warianty, wybrane modyfikacje, kategorie gramatyczne oraz zakres użycia.
Na podstawie uzyskanych wyników stworzone zostały wzorce syntagmatyczne ukazujące najczęstszą strukturę oraz wypełnienie leksykalne danego idiomu. Wzorce te mogą znaleźć zastosowanie w praktyce leksykograficznej oraz przy opracowywaniu materiałów dydaktycznych, gdyż stanowią one pewnego rodzaju „instrukcję obsługi” poszczególnych frazeologizmów.


z_feliszewski-okładka

Książka przedstawia fakty i analizuje zjawiska w dramatach Franza Xavera Kroetza, które niczym w soczewce skupiają konsumpcyjny sposób myślenia człowieka XX i XXI wieku. I nie chodzi tu tylko o sugestywne obrazy ukazujące ludzi w działaniach konsumpcyjnych, lecz także o sposób organizacji ich przestrzeni życiowej, ich systemu wartości i ukrytych mechanizmów, które decydują o wyborach życiowych. Dotyczy to także stosunku jednostki do pracy, czasu wolnego, do własnego ciała i języka, do świata mediów, do śmieci i odpadów, ale także tzw. kultury wyższej. Kroetz czytany przez filtr teorii konsumpcji, znanej z rozpraw Jeana Baudrillarda, Zygmunta Baumana, czy Pierre’a Bourdieu skłania do refleksji nad kondycją społeczeństwa i jednostki, daje przestrzeń interpretacyjną w epoce postprodukcji.

Czytając dramaty Kroetza, nie można oprzeć się wrażeniu, że dla współczesnego czytelnika mogą one stanowić ciekawą, inspirującą lekturę, a ich treści w wielu przypadkach nie tylko nie straciły na aktualności, a wręcz mogą dziś pomóc w zrozumieniu wielu nieznanych, niezbadanych aspektów życia społecznego i jednostkowego RFN-u. Ich forma, nasycona, skondensowana, zredukowana często do niezbędnego minimum wciąż posiada wielką siłę przyciągania.
Książka łączy ze sobą dyskurs socjologiczny z literaturoznawczym i teatrologicznym.


i_wowro-okładka

Za cel pracy autorka obrała przedstawienie sposobu powstawania neologizmów oraz opis formalnych i semantycznych cech niemieckich jednostek leksykalnych, dających się ująć w dwie obszerne grupy Kalt- i Warmduschersprüche, tj. typy określeń mięczaków i twardzieli.
Kreatywność autorów innowacji i produktywność modeli słowotwórczych są dla autorki punktem wyjścia do dyskusji na temat postrzegania rzeczywistości, jej subiektywizacji oraz związków pomiędzy językiem, człowiekiem, myśleniem i kulturą.

Omawiane problemy stanowią przedmiot refleksji plasującej się na styku poddyscyplin językoznawstwa, a także m.in. socjolingwistyki i psycholingwistyki.

 


a_łyp_bielecka-okładka Tom stanowi zbiór 29 artykułów (27 w języku niemieckim oraz 2 w języku angielskim) dedykowanych prof. dr hab. Czesławie Schatte i prof. dr hab. Christophowi Schatte. Autorami tekstów są naukowcy związani z Uniwersytetem Gdańskim (A. Kątny), Uniwersytetem Łódzkim (R. Sadziński), Uniwersytetem Rzeszowskim (Z. Bilut-Homplewicz, J. Golonka), Uniwersytetem Śląskim (M. Bielińska, M. Gładysz, I. Kromp, A. Łyp-Bielecka, W. Miodek, R. Molencki, M. Płomińska), Uniwersytetem Wrocławskim (I. Bartoszewicz, E. Błachut, L. Cirko, A. Gołębiowski, A. Tworek), Uniwersytetem Warszawskim (S. Grucza) i Uniwersytetem Zielonogórskim (M. L. Kotin) oraz Uniwersytetem M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie (J. Żmudzki), Uniwersytetem w Marburgu (J. Joachimsthaler), Uniwersytetem im. A. Mickiewicza w Poznaniu (A. Błażek, J. Duch-Adamczyk, M. Koper, A. Pieczyńska-Sulik, A. Poźlewicz, S. Puppel, J. Taborek, M. Urbaniak-Elkholy) i Wyższą Szkołą Lingwistyczną w Częstochowie (G. Zenderowska-Korpus).

Artykuły zawarte w tomie dotyczą różnorodnych zagadnień z zakresu językoznawstwa ogólnego i stosowanego oraz dydaktyki języków obcych. Autorzy reprezentują heterogeniczne podejście teoretyczne do poruszanych przez siebie problemów badawczych, dzięki czemu publikacja służyć może szerokiemu gronu czytelników zainteresowanych tematyką lingwistyczną.


j_iluk-okładkaTom zawiera prace z wybranych dziedzin językoznawstwa. Pierwsze trzy artykuły poruszają problematykę reguł językowych i zakresów ich obowiązywania, a także interpretację niemieckich zdań wykrzyknikowych przez uczących się języka niemieckiego oraz parametry syntaktyczne w języku jidysz. Kolejny blok prac podejmuje zagadnienia z zakresu pragmatyki lingwistycznej. Przedmiotem analizy są niemieckie frazeologizmy pragmatyczne i ich przekładalność na język polski, strategie wartościowania Polaków w niemieckich komentarzach internetowych oraz sposoby wyrażania aprobaty i dezaprobaty w niemieckich replikach. Autorzy kolejnych trzech artykułów omawiają różnice w zakresie motywacji terminologii oraz stałych związków wyrazowych w polskim i niemieckim języku prawniczym, interlingwalne aspekty ich przekładu oraz czytelność decyzji administracyjnych. Prace leksykograficzne stanowią omówienie: internacjonalizmów w kontekście rozwoju świadomości językowej, metaforycznie używanych nazw geograficznych występujących w polskich tekstach prasowych oraz przezwisk motywowanych nazwami zwierząt występujących w językach: polskim, niemieckim i hiszpańskim. Tom zamykają artykuły poświęcone funkcjom tekstów zewnętrznych w słownikach językowych oraz stereotypom kobiety i mężczyzny we współczesnych tekstach z perspektywy rozważań genderowych.


 

j_gładysz-okładka

Niniejsza książka stanowi zbiór zdydaktyzowanych tekstów narracyjnych przeznaczonych dla dzieci w wieku przedszkolnych i wczesnoszkolnych uczących się języka angielskiego. Książka może służyć nauczycielom jako pomoc w uatrakcyjnieniu zajęć z języka angielskiego dla najmłodszych prowadzonych zarówno w szkole, jak i na kursach językowych. Zawarte w książce bajki i opowiadania mogą okazać się przydatne również dla rodziców znających język angielski i zainteresowanych podwyższaniem kompetencji językowej swoich dzieci.
Bajki i opowiadania w języku obcym stanowią optymalny materiał językowy, na podstawie którego można efektywnie rozwijać u dzieci sprawność rozumienia ze słuchu. Jest to o tyle ważne, że prawidłowy rozwój kompetencji obcojęzycznej rozpoczyna się od wykształcenia umiejętności rozumienia. Wszystkie teksty narracyjne zawarte w niniejszej książce zostały poddane adaptacji w celu dostosowania ich treści i zawartej w niej warstwy językowej do możliwości kognitywnych dzieci. Poszczególne teksty bajek i opowiadań skonstruowane zostały w oparciu o zasadę powtarzalności występujących w nich zwrotów i wyrażeń. Ułatwiają one przyswojenie dzieciom wybranych elementów językowych oraz umożliwiają im antycypację i aktywny udział w narracji treści tekstu.


k_dahlmanns-okładka

Książka zawiera:

  • tłumaczenia 170 dokumentów polskich i niemieckich, w tym reprezentatywnych dokumentów metrykalnych, szkolnych, notarialnych, policyjnych, sądowych, pracowniczych, handlowych, księgowo-podatkowych i medycznych,
  • tłumaczenia dokumentów nie tylko z Niemiec, ale także z Austrii i Szwajcarii,
  • komentarze w 460 przypisach dotyczące alternatywnych rozwiązań translacyjnych,
  • przekład skrótów najczęściej występujących w tekstach specjalistycznych,
  • formalne i lingwistyczne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych,
  • metodologię wykonywania tłumaczeń poświadczonych,
  • wykaz literatury przedmiotu niezbędnej w pracy każdego tłumacza specjalistycznego.

oh-welche-wonne-welcher-schmerz „O welche Wonne, welcher Schmerz!” – „O cóż za rozkosz, cóż za ból!“ Listy miłosne pisarek niemieckich przełomu XVIII i XIX wieku w tłumaczeniu studentów filologii germańskiej Uniwersytetu Śląskiego pod redakcją Renaty Dampc-Jarosz. Bielsko-Biała: Logos 2014, str. 93.
Książka zawiera zbiór listów miłosnych pisarek niemieckich przełomu XVIII i XIX wieku przetłumaczonych przez studentów filologii germańskiej Uniwersytetu Śląskiego. Wybrane teksty Caroline Schlegel-Schelling, Dorothei Schlegel, Rahel Varnhagen, Bettiny von Arnim, Karoline von Günderrode, Sophie Mereau-Brentano i Susette Gontard oddają różnorodne ujęcie miłości, wyrażając osobiste rozterki ówczesnych kobiet, ich skargi i rozpacz z powodu nieszczęśliwej miłości, często wykraczającej poza obowiązujące normy społeczne. Fragmenty epistoł to także głosy radości z powodu miłości małżeńskiej i zrozumienia pomiędzy kochankami. Miłość splata się w listach ze śmiercią, pożądaniem, zniewoleniem, ale także partnerstwem, uwielbieniem i nieposkromioną tęsknotą za ukochanym. Zbiór listów jest pierwszą publikacją studentów filologii germańskiej UŚ, dokumentującą ich zmagania na polu niełatwej sztuki translacji.


scan-page-001 „Czterdziestolecie powstania śląskiej germanistyki”, pod red. Renaty Dampc-Jarosz i Michała Skopa. Katowice: Śląsk 2014, str. 94.
Publikacja powstała z okazji Jubileuszu 40-lecia Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego. Zawiera artykuły o utworzeniu Instytutu, jego trudnych początkach w latach 70-tych i 80-tych oraz rozwoju po 1989. Opracowano profil naukowo-badawczy jednostki, jej działalność konferencyjną, a także zestawiono listy absolwentów.