O nas

1 października 1974 roku pierwsi studenci filologii germańskiej Uniwersytetu Śląskiego przekroczyli progi budynku przy ulicy Pułaskiego 6.

Rozpoczynali naukę w Zakładzie Filologii Germańskiej, wchodzącym w skład Instytutu Filologii Obcych kierowanego przez prof. dr hab. Kazimierza Polańskiego.

Powstanie śląskiej germanistyki nie byłoby możliwe bez zaangażowania i wsparcia, zarówno dydaktycznego jaki i naukowego, dolnośląskiej Alma Mater – Uniwersytetu Wrocławskiego i tamtejszego Instytutu Filologii Germańskiej.

Dzięki prof. dr hab. Norbertowi Morcińcowi, językoznawcy i niderlandyście, którego dorobek naukowy liczy dziś ponad 120 publikacji, w tym 17 monografii, śląska germanistyka stawiała swoje pierwsze kroki.

Początkowo zajęcia prowadzone były głównie przez dojeżdżającą z Wrocławia kadrę dydaktyczną, ale staraniem władz uniwersyteckich Zakład wzbogacał się z roku na rok o własnych pracowników. Jako asystenci lub adiunkci przybywali kolejno Grażyna Barbara Szewczyk, Czesława Schatte, Zygmunt Mielczarek, Christoph Schatte i Jan Iluk. Z czasem sosnowiecka germanistyka doczekała się własnych wychowanków. Spośród obecnych pracowników naukowo-dydaktycznych aż 24 jest absolwentami rodzimej uczelni.

Rozwój germanistyki nie byłby możliwy bez osobistego zaangażowania doc. dr Karola Koczego, który zapadł studentom w pamięci jako wykładowca przynoszący ze sobą książki, które z braku biblioteki, były wówczas prawdziwym obiektem pożądania.

Kolejni kierownicy, doc. dr hab. Karol Musioł i prof. dr hab. Norbert Honsza, przeprowadzali Zakład przez trudne lata przełomu lat 70-tych i 80-tych.

Fascynacje literackie prof. Honszy, wybitnego znawcy współczesnej literatury niemieckiej, w szczególności twórczości G. Grassa i H. Bölla, stały się inspiracją dla wielu młodych śląskich germanistów.

Rok 1989

Rokiem przełomowym w historii śląskiej germanistyki stał się rok 1989. W październiku tegoż  roku istniejący od 1974 roku Zakład Filologii Germańskiej przekształcił się w Instytut. Grono dotychczasowych samodzielnych pracowników wzbogaciło się o kolejną osobę, co umożliwiło zmianę statusu jednostki. Dyrektorem Instytutu został doc. dr hab. Zygmunt Mielczarek, pełniący od 1987 roku funkcję Kierownika Zakładu Filologii Germańskiej, a jego zastępcą doc. dr hab. Jan Iluk. Nowy Instytut składał się, tak jak dziś, z czterech Zakładów. Zakład Języka Niemieckiego, pod kierownictwem doc. dr hab. Czesławy Schatte), Zakładu Dydaktyki Języka Niemieckiego (kierownik doc. dr hab. Jan Iluk), Zakładu Historii Literatury Niemieckiej z kierownikiem doc. dr hab. Zygmuntem Mielczarkiem oraz Zakładu Teorii Literatury i Komparatystyki Literackiej, którym kierowała doc. dr hab. Grażyna B. Szewczyk.

Intensywny rozwój Instytutu przypada na lata 90-te. Wzrasta wówczas liczba studentów, pojawiają się nowe formy studiów: od 1993/94 dwuletnie pokolegialne w systemie dziennym i wieczorowym, a następnie zaocznym, zwanym dziś niestacjonarnym. Rozwojowi na polu dydaktycznym towarzyszyła w tych trudnych latach transformacji  nieustanna troska o wzbogacanie zasobów bibliotecznych, zakup pomocy naukowo-dydaktycznych czy zapewnienie studentom możliwości wyjazdu na pobyt semestralny do krajów niemieckojęzycznych. W archiwum uniwersyteckim przechowywane są do dziś pożółkłe listy pełne podziękowań za nowe przesyłki z książkami czy komputery. Grupa darczyńców jest z roku na rok coraz większa, a należą do niej Ambasada RFN w Warszawie, Ambasada Szwajcarii w Warszawie, Konsulat Generalny Austrii w Krakowie, szwajcarska Pro Helvetia, Deutsche Forschungsgemeinschaft,  Alexander von Humboldt-Stiftung, partnerski Uniwersytet w Trewirze czy DAAD. Nieocenioną rolę na rzecz propagowania kultury, literatury i języka niemieckiego odegrał w latach 90. Goethe-Institut, organizując dla studentów i pracowników spotkania z pisarzami, spektakle teatralne czy szkolenia metodyczne dla nauczycieli języka niemieckiego.

Po roku 2000, kiedy dyrektorem jest prof. dr hab. G.B. Szewczyk,  znacznemu poszerzeniu ulega oferta dydaktyczna IFG. W roku akademickim 2001/2002 następuje otwarcie nowej specjalności „kultura i literatura krajów niemieckiego obszaru językowego” na studiach pięcioletnich dziennych, a następnie trzyletnich licencjackich i dwuletnich magisterskich. Innym ważnym etapem rozwoju jest otwarcie w roku 2006/2007 specjalności „nauczycielskiej z językiem szwedzkim”, a od 2011/2012 specjalności „tłumaczeniowej w zakresie języków specjalistycznych” na trzyletnich dziennych studiach licencjackich, w roku akademickim 2014/2015 otwarcie nowej specjalności „tłumaczeniowej w zakresie języka prawniczego i ekonomicznego” na dwuletnich dziennych studiach magisterskich oraz specjalności „język szwedzki” na trzyletnich studiach licencjackich w roku akademickim 2015/2016.

30 maja 2008 to data szczególna: W tym dniu następuje przeniesienie siedziby germanistyki do budynku przy ulicy gen. Stefana Grota-Roweckiego 5 (do Centrum Naukowo-Dydaktyczne Instytutów Neofilologicznych UŚ w Sosnowcu). I tak willa z wannami, dębowymi schodami odchodzi w zapomnienie.

Śląska germanistyka a współpraca z jednostkami naukowo-badawczymi

Instytut Filologii Germańskiej UŚ związany był 40 lat swojego istnienia z różnymi zagranicznymi ośrodkami uniwersyteckimi. Intensywna, długoletnie kontakty łączyły naszych pracowników i studentów z Pädagogische Hochschule w Erfurcie, uniwersytetami w Trewirze, Halle, Greifswaldzie i Essen, a także z Institut für deutsche Sprache w Mannheim. Ważnym partnerem naukowym ostatnich piętnastu lat był uniwersytet w Sztokholmie.

Prace badawcze pracowników nie przynosiłyby takich owoców, gdyby nie ścisła współpraca z wieloma instytutami germanistycznymi w kraju: Wrocławiem, Warszawą, Krakowem czy Poznaniem.

Profil badań

Badania prowadzone w Instytucie poświęconą są:

  • Studiom o literaturze i kulturze Śląska
  • Niemieckiej literaturze XIX i XX wieku w ujęciu komparatystycznym i interkulturowym
  • Teorii literatury i przekładowi  literackiemu
  • Studiom z literatury szwajcarskiej
  • Studiom językoznawczym i glottodydaktycznym, w tym  lingwistyce stosowanej, lingwistyce ogólnej, pragma- i socjolingwistyce. W centrum zainteresowań naukowców znajdują leksykologia, leksykografia oraz języki specjalistyczne.

Konferencje

IFG to prężny ośrodek konferencyjny. Tematyka konferencyjna obejmuje różnorodne zagadnienia  literatury i kultury krajów niemieckiego obszaru językowego, dotrzymując kroku aktualnym literackim tendencjom rozwojowym.  Pierwsza z konferencji poświęcona była „Współczesnej literaturze austriackiej”, kolejna Chriście Wolf czy literaturze szwajcarskiej. Wiele sympozjów gromadzi naukowców z Polski i Niemiec zainteresowanych literaturą niemiecką na Śląsku, pisarzami związanymi ze Śląskiem jak G. Hauptmann, H. Bienek czy A. Scholtis.